أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

327

قانون ( فارسى )

و پوست انار باشد داروى كژدمه است . شير ديوانجير ورم بسيار سخت را نرم كند . داروى خنازير و ورم ماهيچه است . آب‌پز ديوانجير در نرم كردن ورم سخت و خناق و ورم ماهيچه و علاج زياده گوشتيها ( توث ) مفيد است . ديوانجير ، افشرهء برگش ، شيرش بر پوست مالند در زدودن خال كوبيده مفيد ، تركهاى ناشى از سرما را خوب مىكند و اگر با موم و روغن گل باشد چه بهتر . انجير فربهى آرد و چربىاى كه انجير به تن مىدهد تحليلش زياد است . انجير تلخ كه خلط بد دارد . يا چنان كه گويند به علت اينكه زود به سوى طبقه‌هاى خارجى راهى است و براى زيست زنده‌ها مناسب است شپش زياد پيدا مىشود . ورم و جوش : انجير يا ديوانجير را با آرد جو بپزند و ضماد كنند ورم سخت را نرم كند . انجير نارسيده را بر بهك گذارند يا بر دمل نهند مفيد است كه دمل را مىرساند . و بهك را مىزدايد . انجير تر خوردن شايد سبب گرى خشك گردد . انجير را آب‌پز كنند و در گلو گردانند ( غرغره ) ، ورم گلو را از بين ببرد . انجير پخته و پوست انار داروى ورم بناگوش است . انجير و پانيذ علاج كژدمه است . انجير خشك و شيرين براى ورم كبد و طحال زيان‌آور است . اما اگر ورم سخت باشد . زيانى ندارد و نفعى هم ندارد . و اگر انجير را با مواد لطيف و نرم‌كننده مخلوط كنند بسيار مفيد است . ديوانجير در نرم كردن ورمهاى بسيار سرسخت بسيار مؤثر است . زخم و قرحه : افشرهء برگ انجير قرحه‌آور است . آب‌پز انجير را با كف خردل بر خارش مالند مفيد است . برگ انجير داروى قوباء است . و جوشهاى ( شرى ) را علاج است . برگ انجير را بر قرحه‌هاى داراى رطوبت غليظ نهند مفيد است . آبى كه خاكستر چوب انجير در آن مكرر است ، قرحهء گنديدهء ديرينه را تنقيه كند و زياده گوشت فاسد را مىخورد . انجير را با پوست انار بر كژدمه نهند مفيد است . انجير و زاج سبز داروى قرحهء پليد ساق است . شير ديوانجير زخمها را بهم آرد و مىچسباند . مفاصل : انجير نارسيده و برگ انجير و برگ خشخاش را باهم ضماد كنند و بر پوست استخوان نهند نافع است . خاكستر آب دوباره‌شده‌اش ( مكرر ) را مقدار يك اوقيه و نيم تناول كنند درد عصب از بين مىرود . سر : انجير تر و خشك از صرع مفيد است . آب‌پز انجير با كف خردل مخلوط كنند و در گوش چكانند صداهاى گوش را مىخواباند . افشرهء شاخهء انجير قبل از آنكه برگ از آن سر برزند يا - شير انجير را بر دندان كرم‌خورده نهند سودمند است . ضماد انجير ورم بناگوش را علاج كند . انجير نارسيده خشك شود و بكوبند و گردش را بر قرحهء سر پاشند سود بينند . چشم : شير انجير مخلوط با عسل در مداواى تيرگى چشم مرطوب ، اول آب به چشم آمدن ، كلفت شدن طبقات چشم مفيد است . ماساژ دادن پلك چشم با برگ انجير زبرى و گرى پلك را از بين مىبرد . سينه : انجير تر و خشك زبرى گلو را از بين مىبرند . و با سينه و قصبة الريه سازگارند . شراب ( شربت ) انجير شير پستان را ريزش دهد . سرفهء مزمن را علاج است و در مداواى ورم شش و نازك‌نى مفيد است . اندامان غذا : انجير راه‌بندانهاى كبد و سپرز را مىگشايد . جالينوس فرمايد : انجير تر براى معده خوب نيست و انجير خشك بد نيست . اگر انجير را با آبكامه خورند زائده‌هاى معده را تنقيه كند . و حالت تشنگى كه از بلغم شور ناشى باشد از بين مىرود . انجير خشك تشنگىآور است . اگر با خاراگوش باشد داروى استسقا است . خوردن شربت انجير به نفع معده است . و اشتهاى خوراك را كاهش دهد . انجير زود سرازير شود و زود نفوذ مىكند زيرا زداينده است . انجير خشك كه زدايندگى دارد براى كبد و سپرز آماس كرده زيان است . اما اگر ورم